2026 թվականը Հայաստանի համար լինելու է ոչ թե պարզապես հերթական քաղաքական տարի, այլ պետական զարգացման կարևոր հանգրվան, որտեղ կխաչաձևվեն ներքաղաքական ընտրական գործընթացները, արտաքին քաղաքական վերադասավորումները և երկարաժամկետ պետական ռազմավարության փորձը։ Նախորդ տարիների ճգնաժամային փուլերից հետո երկիրը մտնում է մի փուլ, որը կարելի է բնութագրել որպես կայունացման և համակարգային ադապտացիայի շրջան։
2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունները դառնում են գործող իշխանության համար քաղաքական լեգիտիմության վերաստուգման կարևոր փուլ։ Ի տարբերություն անցումային տարիների, այս ընտրությունները տեղի են ունենում մի միջավայրում, որտեղ իշխանությունը հանդես է գալիս ոչ թե որպես փոփոխություն խոստացող, այլ՝ որպես արդեն իրականացվող քաղաքականության պատասխանատու։
Գործող իշխանության հիմնական ուղերձը հասարակությանը կառուցվում է հետևյալ տրամաբանությամբ՝ պետությունը չի գտնվում կառավարման վակուումի մեջ, քաղաքական համակարգը գործում է սահմանադրական շրջանակում, ընտրությունները դիտարկվում են որպես մրցակցային, ոչ թե ճգնաժամային գործընթաց։
Ընդդիմադիր դաշտի բևեռացվածությունը և միասնական ռազմավարության բացակայությունը իշխանությանը տալիս են կառավարման շարունակականության ռեալ հնարավորություն, հատկապես այն պայմաններում, երբ հասարակության մի զգալի հատված նախընտրում է կայունությունը և կանխատեսելիությունը։
Արտաքին քաղաքականություն
Հայաստանի արտաքին քաղաքական կուրսը 2026-ին շարունակում է հիմնվել պրագմատիկ բազմավեկտորության վրա։ Իշխանության դիրքորոշմամբ՝ սա ոչ թե կողմնորոշման բացակայություն է, այլ փոքր պետության համար անհրաժեշտ ռազմավարություն՝ մրցակցային միջազգային համակարգում։
Հայ–թուրքական հարաբերություններ․ զգուշավոր առաջընթաց առանց պատրանքների
2026-ին հայ–թուրքական հարաբերությունները մտնում են զուսպ նորմալացման փուլ։ Չկան արագ առաջընթացի սպասումներ, սակայն ակնհայտ է, որ կողմերը փորձում են պահպանել հաղորդակցության բաց ալիքները։
Իշխանության քաղաքական հաշվարկը այստեղ հիմնված է մի քանի սկզբունքի վրա՝ հարաբերությունների կարգավորումը չի կարող լինել մեկանգամյա կամ խորհրդանշական։ Գործընթացը պետք է լինի աստիճանական և անվտանգային հաշվարկներով պայմանավորված։ Սահմանների բացման կամ տնտեսական գործակցության ցանկացած քայլ պետք է չվտանգի Հայաստանի ռազմավարական շահերը։
Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագիր․ բարդ, բայց անխուսափելի օրակարգ
Հայ–ադրբեջանական հարաբերություններում 2026-ը կարող է դառնալ որոշիչ, բայց ոչ վերջնական տարի։ Խաղաղության պայմանագրի վերջնական ստորագրման շուրջ բանակցությունները մնում են բարդ, սակայն իշխանության ռազմավարությունը հիմնված է այն համոզման վրա, որ երկարաժամկետ անվտանգությունը հնարավոր է միայն խաղաղության միջոցով, ոչ թե մշտական ռազմական լարվածության։
Գործող իշխանությունը փորձում է հանրային դիսկուրսում ձևավորել հետևյալ մոտեցումը՝ խաղաղության պայմանագիրը զիջումների հոմանիշ չէ, այլ ռիսկերի կառավարման գործիք։ Չկնքված պայմանագիրն ինքնին ավելի մեծ վտանգ է պարունակում։ Գործընթացը պետք է ընթանա միջազգային մեխանիզմների ներգրավմամբ և իրավական երաշխիքներով։
Այս մոտեցումը հասարակության մեջ միանշանակ չի ընկալվում, սակայն իշխանությունը այն դիտարկում է որպես պետական մտածողության դրսևորում, ոչ թե կարճաժամկետ քաղաքական հաշվարկ։
Ռուսաստան, Արևմուտք և ԵՄ․ բալանսի պահպանում
2026-ին Հայաստանը շարունակում է փորձել պահպանել բարդ բալանսը Ռուսաստանի հետ ռազմավարական հարաբերությունների և Արևմուտքի հետ գործակցության խորացման միջև։ Իշխանության հաշվարկը պարզ է՝
ոչ մի ուղղություն չպետք է դառնա բացարձակ կախվածության աղբյուր։
Տնտեսություն և սոցիալական քաղաքականություն․ իշխանության «լուռ» առավելությունը
Չնայած քաղաքական աղմուկին, 2026-ին տնտեսությունը շարունակում է մնալ իշխանության ամենակայուն հենարաններից մեկը։
2026 թվականը Հայաստանի համար լինելու է ոչ թե կտրուկ շրջադարձերի, այլ հաշվարկված քաղաքական որոշումների տարի։ Գործող իշխանությունը փորձում է ներկայանալ որպես ուժ, որը գործում է ոչ թե իդեալական պայմաններում, այլ՝ բարդ իրականության շրջանակում։
Այս տարվա գլխավոր հարցը ոչ թե այն է՝ արդյո՞ք Հայաստանը կանգնած է վտանգների առաջ, այլ՝ արդյո՞ք Հայաստանն ունի այդ վտանգները կառավարելու քաղաքական կամք և պետական ռացիոնալություն։
Մկրտիչ Իսրայելյան
Բաժանորդագրվեք Zarkerak.am-ի տելեգրամ ալիքին։
