Բաժանորդագրվեք Zarkerak.am-ի տելեգրամ ալիքին։
Եթե ռուսական գազի գինը թանկանա 69 տոկոսով, ապա Հայաստանի տնտեսության մեջ կոլափս հաստատ չենք ունենա: Այս մասին Zarkerak.am-ի հետ զրույցում ասաց տնտեսագետ Գագիկ Մակարյանը՝ անդրադառնալով ԵԱՏՄ միջկառավարական խորհրդի հոկտեմբերի 20-ին հրապարակած զեկույցին:
Հիշեցնենք, որ ըստ զեկույցի ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի մասնակցության կասեցումը կարող է հանգեցնել գազի ներկրման արժեքային արտահայտությամբ 268,5 միլիոն դոլարով կամ 69%-ով աճին՝ 389-ից հասնելով 657,5 միլիոն դոլարի։
Ըստ նրա՝ այստեղ կան մի շարք լուծումներ, որոնք չեն թողնի, որ տնտեսության մեջ կոլափսներ լինեն:
«Առաջինը, ինչ-որ մաս պետությունը կփորձի բյուջեով սուբսիդավորել: Երկրորդ տարբերակը, որ եթե նույնիսկ մենք պետք է տարեկան շուրջ 700 մլն դոլար վճարենք գազի գնի համար, ապա մենք կարող ենք երկու տարի շարունակաբար հանգիստ մեր արտաքին պարտքը ավելացնել, այսինքն այդ գումարը պարտք վերցնել միջազգային բանկերից: Հիմա եթե մեր ներքին ու արտաքին պարտքը 15 մլրդ-ի շուրջ է, որը ՀՆԱ-ի 50 կամ 53 տոկոսն է, բայց ինչպես շատ այլ երկրներում, այնպես էլ մեր մոտ սա մինչև 60 տոկոս հասցնելը՝ այսինքն մոտ 18 մլրդ պարտք ունենալը, ընդհանրապես ռիսկային չէ: Առնվազն 2-3 մլրդ դոլար այդ պարտքը ավելացնելու տեղ ունենք՝ մեր այսօրվա ՀՆԱ-ի ցուցանիշով ու այն հանգամանքով, որ 6 տոկոս տնտեսական աճ տարեվերջին այնուամենայնիվ կունենանք: Մեր կառավարությունը կարող է 400-500 մլն այս տարի կամ մյուս տարի վարկ վերցնել, բայց զուգահեռ մենք պետք է քայլեր կատարենք, որ անընդհատ այս ձևով չշարունակվի: Այսինքն անցնենք ավելի շատ էլեկտրաէներգիայի սպառմանը, օրինակ՝ արևային էլեկտրակայանների կուտակիչների ձեռք բերման ճանապարհով արևային էներգիան օգտագործենք նաև գիշերները: Ճիշտ է մեր բյուջեն հիմա սուբսիդավորում է տարբեր նախագծեր, այդ թվում գյուղատնտեսական ապրանքների արտահանման հետ կապված խնդիրների լուծման համար, սակայն կարծում եմ գազի համար էլ ինչ-որ գումար կգտնի»,-ասաց Մակարյանը:
Տնտեսագետը նաև վստահություն հայտնեց, որ ռուսական կողմը այնուամենայնիվ չի գնա գազի թանկացման ճանապարհով, և որ հնչող հայտարարություններն ու զեկույցը զգուշացնելու կամ ազդեցություն գործելու համար է արվում:
«Ռուսական կողմը վերջին հաշվով ունի իր այն ամենառանցքային քայլերը, որոնք եթե սպառեց անելու էլ որևէ բան չի ունենա: Այս քայլերից մի քանիսն են մնացել. առաջինը՝ գազի թանկացումը, եթե իհարկե դա կիրառի, երկրորդը՝ երկաթուղու կոնցեսիայի վաճառքն է ու դուրս գալը, որը նույնպես ազդեցության լծակ է, երրորդն էլ՝ հայկական ապրանքների հանդեպ կիրառվող սահմանափակումները շարունակելը՝ թեկուզ ԵԱՏՄ-ից դուրս չգալով: Հիմա մեր Կառավարությունը բոլոր ուղղություններով էլ այլընտրանքային քայլեր սկսել է, ճիշտ է գյուղմթերքի պարագայում 100 հազար տոննայի չափով պակաս արտահանում կատարվեց այս տարի, սակայն հնարավորություն այնուամենայնիվ ունենք»,- ասաց տնտեսագետը:
Ըստ Մակարյանի՝ ԵԱՏՄ զեկույցում ներկայացված գազի գնային թանկացման հաշվարկը կապված է հիմնականում տեղափոխման ծախսերի և նմանատիպ այլ տեխնիկական հարցերի հետ:
Անդրադառնալով գազի մատակարարման հարցում դիվերսիֆիկացման հնարավրությանը՝ տնտեսագետը նշեց, որ բացի Իրանից, հնարավորություն ունենք նաև ներկրել թուրքմանական գազը, որը Հայաստան հասցնելու փորձ ունենք դեռ 1990-ականների սկզբից, որի դիմաց Երևանը վճարումներ էր կատարում որոշակի ապրանքների տեսքով:
«Կա նաև Ադրբեջանի տարբերակը, որին եթե հավատանք, այնքան գազ ունի, որ կարող է մատակարարել Եվրոպային, որի մասով ԵՄ-ի հետ ունի մատակարարման պայմանագիր: ԵՄ-ն կարող է ավելացնել Ադրբեջանից գնվող գազի ծավալները, եթե ադրբեջանական կողմը կկարողանա ավելացնել, ապա այդ ավելացրած ծավալները, որոնք կարող են համապատասխան լինել ռուսական գազի ծավալներին կամ թեկուզ քիչ լինեն, Վրաստանի միջոցով ուղղորդել այստեղ: Հայաստանը կարող է նույն ձևով, ինչ որ ԵՄ-ն, գազ գնել Ադրբեջանից»,-ասաց Մակարյանը:
Ըստ նրա՝ այս հարցում գոյություն ունեցող միակ խնդիրը գազի մատակարարման խողովակներն ու հանգույցներն են, որոնք պատկանում են «Գազպրոմին»:
«Հիմա եթե գազի գինը թանկան ու Ռուսաստանը մատակարարի «Գազպրոմը» կշարունակի վաճառել, բայց եթե ռուսական գազ չլինի, ապա այն խողովակաշարը, որ ունի Հայաստանում կարող է չտրամադրել երրորդ երկրներից ներկրվող գազը մատակակարելու համար: Այս դեպքում Հայաստանը արդեն կգնա ուրիշ քայելերի՝ պետականացման կամ ազգայնացման խնդիրներ կարող է դրվեն: Կա նաև մեկ այլ տարբերակ, եթե ռուսական գազը «Գազպրոմի» խողովակների ցանցի միջոցով չմատկարարվի, ապա «Գազպրոմ Արմենիան» կարող է սնանկանալ, որովհետև եթե փաստացի խողովակների միջոցով մատակարարումներ չեն լինելու, աշխատանք չի լինելու, ապա ամեն բան կգնա այդ ուղղությամբ: Սա նշանակում է, որ եթե ռուսական կողմը որոշի այսպիսի քայլեր կատարել, ապա որոշակի խնդիրներ կան, որ ի վնաս կաշխատեն հենց իր համար»,-ասաց տնտեսագետը:
