Բաժանորդագրվեք Zarkerak.am-ի տելեգրամ ալիքին։
«Նման ծրագրերն անվերջ շարունակվել չեն կարող, որովհետև բյուջեի առումով ծախսային նշանակալի բեռ են հանդիսանում և մյուս կողմից էլ ոլորտի զարգացումը մեծապես հենվում է հենց տվյալ ծրագրի վրա»,- Zarkerak.am-ի հետ զրույցում անդրադառնալով այն թեմային, որ եկամտահարկի վերադարձի ծրագիրը 2029 թվականից կդադարեցվի՝ պահպանվելով միայն սահմանամերձ բնակավայրերում՝ ասաց տնտեսագետ Արմեն Քթոյանը:
Քթոյանի խոսքով՝ եթե տոկոսների սուբսիդավորումը կատարվում է պետական բյուջեի հաշվին, հետվերադարձը, ըստ էության, սուբսիդավորում է և հետևաբար շահառուն մեծ շահագրգռվածություն չունի տոկոսադրույքի մեջ ընտրություն կատարելու և տոկոսի նվազման համար պայքար չի գնում. «Բնականաբար, շինարարության ոլորտում ակտիվության որոշակի նվազում կլինի և դա հնարավորություն կտա, որ շինարարության ոլորտը վերադառնա իր բնականոն աճի տիրույթին՝ երկարաժամկետ կայունության ապահովման տեսանկյունից, բայց չեմ կարծում նաև, որ նմանօրինակ ծրագրերի անհրաժեշտությունը չկա: Դրանք անհրաժեշտ է ավելի թիրախային դարձնել»:
Ծրագրի դադարեցման հետ կապված քննադատությունները տնտեսագետը չափազանցված համարեց. «Կոլապսի նախադրյալ չկա, դեռ պրոցեսներ կան, գործոններ կան, որոնք թույլ կտան պահանջարկը պահել բարձր մակարդակի վրա, բայց չի կարելի խոսել ինչ-որ համակարգային փլուզման մասին»:
Ըստ Քթոյանի՝ ոլորտում կան զգալի բաղադրիչներ, որոնք հնարավորություն են տալիս որոշակի ակտիվություն ապահովել. «Պետք է հաշվի առնել, որ դեռևս մեծ թիվ են կազմում շինարարական թույլտվութուն ունեցող տնտեսվարողները, շինարարության ցուցանիշներն այս մասով դեռևս կպահպանվեն: Մարզերում շինարարության առումով որոշակի ակտիվություն կա: Պետությունը զգալի նախագծեր է իրականացնում, ասել, որ այս ծրագրի աստիճանական դադարեցումը կբերի անկման՝ այդպես չէ: Այստեղ կա անշարժ գույքի շուկայի գերտաքացման ռիսկ, եթե ծրագիրը նույն տրամաբանությամբ շարունակվեր, ապա այն ֆինանսական շուկայի համար շատ մեծ ռիսկեր կստեղծեր, ինչը նշանակում է, որ աստիճանական շրջանակի նեղացումը, Երևանից դուրս բերումը, հետո ավելի սահմանամերձ գոտի տանելը հնարավորություն է տալիս մեղմել անշարժ գույքի շուկայի գերտաքացման ռիսկերը, դրանք ավելի կառավարելի դարձնել, հակառակ դեպքում մենք կունենայինք շինարարական շատ մեծ պահանջարկ, ինչն էլ կբերեր գների բարձրացման»:
Արմեն Քթոյանը նկատեց, որ 2024 թվականին պահանջարկի թռիչքային աճ է եղել, ինչը նույն մակարդակի վրա մնալ չի կարող. «Պահանջարկի նվազումը կարող է հանգեցնել գների որոշակի նվազման, ինչն այդ ոլորտը կարող է պակաս գրավիչ դարձնել ներդրողների համար, բայց անշարժ գույքի շուկայում շատ այլ պրոյեկտներ կարող են լինել, որոնք ևս կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել օտարերկրյա ներդրողների համար: Անշարժ գույքի շուկայում պահանջարկը որոշակիորեն պայմանավորված է նաև տնային տնտեսությունների էական եկամուտներով և կայուն տնտեսական աճի ապահովման պայմաններում թեկուզ 5.5-6 տոկոսի տիրույթում առաջիկայում մենք կունենանք նաև անշարժ գույքի նկատմամբ պահանջարկի որոշակի կայուն աճ, իհարկե, եթե չենք դիտարկում շոկային աճով պայմանավորված մակարդակը»:
Նոր ծրագրերի քննարկումներ կան՝ նշեց Քթոյանը և հավելեց. «Եղել է սոցիալական բնակապահովության մոդելների քննարկում, իսկ մինչև 2029 թվականը կարծում եմ՝ այդ ուղղությամբ քննարկումներն ավելի կակտիվանան և հնարավոր կլինի ինչ-որ ամփոփ ծրագրային տեսք տալ այդ ամենին: Դրա համար պետք է ունենանք մարդկանց եկամուտների և ծախսերի վերաբերյալ ամբողջական պատկեր, հիմա օրինակ՝ հայտարարագրման համակարգն այդ կարևոր գործիքներից մեկն է, որը թույլ է տալիս հասկանալ իրական կարիքները»:
